Jesień za oknami zagościła na dobre, a zima zbliża się wielkimi krokami. Wraz z nią oczekiwana przeze mnie świąteczna transmisja z nadajnika SAQ w Szwedzkim Grimeton. W zeszłym roku udało mi się odebrać SAQ z pomocą programu SAQ panoramic VLF reciver oraz zbudowanego przeze mnie wzmacniacza fal bardzo długich, którego sygnał wyjściowy podawałem na kartę dźwiękową laptopa (więcej szczegółów tutaj), jednak nie byłem do końca zadowolony z jakości tego sygnału. Czując pewien niedosyt, w tym roku chciałem zrobić to lepiej i postanowiłem zbudować konwerter częstotliwości fal bardzo długich, a sygnał z SAQ odebrać klasycznym odbiornikiem krótkofalarskim, korzystając z wszystkich jego dobrodziejstw.
Schemat i opis, które posłużyły mi do budowy konwertera pochodzi z holenderskiego miesięcznika Elektuur, wydanie z czerwca 1988, z artykułu “VLF-konverter”.
Oryginalny schemat nieznacznie zmodyfikowałem i zaprojektowałem własną płytkę PCB w programie KiCAD. Zamiast diody Zenera do stabilizacji napięcia użyłem regulowanego stabilizatora LM317, który akurat posiadałem. Kondensatory C2 i C3 w filtrze dolnoprzepustowym zamieniłem na 330pF aby przesunąć punkt odcięcia filtra z 150kHz do 60kHz. W miejsce tranzystora BF494 użyłem popularnego 2N2222. Podczas uruchomienia konwertera okazało się, że oscylator był przeciągnięty z powodu obciążenia kwarcu zbyt dużą pojemnością i pracował sporo poniżej częstotliwości 10MHz. Usunięcie kondensatora C10 rozwiązało problem i z łatwością mogłem wyregulować częstotliwość pracy oscylatora przy pomocy trymera C11, zgodnie z instrukcją opisaną w artykule. Prostą obudowę zaprojektowałem w programie Fusion360 i wydrukowałem na drukarce 3D.

Oryginalny schemat z miesięcznika Elektuur z 1988 r.

Moja wersja schematu konwertera

Wnętrze konwertera
W kwestii anteny postanowiłem zbudować strojoną antenę ferrytową i przetestować ją porównując z 30 metrową anteną drutową powieszoną na drzewie.
Do budowy anteny ferrytowej użyłem trzech ułożonych równolegle prętów ferrytowych oraz kondensatora zmiennego o dwóch sekcjach po ok 360pF każda, połączonych równolegle, co dało łącznie 720pF. Cewka o pojemności ok 180mH nawinięta sekcjami emaliowanym drutem miedzianym o średnicy 0.25mm, na zaprojektowanym i wydrukowanym samodzielnie karkasie. Cewka pierwotna połączona z kondensatorem tworzy układ strojeniowy, a cewka wtórna sprzęga sygnał do konwertera. Wszystkie elementy zamontowałem na kawałku sosnowej deseczki, zostawiając proste złącza wykonane ze śrub, do dalszych testów.
Sygnał z anteny ferrytowej był słabszy o ok. S1-S2 niż z drutowej, co było do przewidzenia. Ferryt ma jednak swoje zalety: jest niewielki, łatwo go rozstawić (drut wymaga zawieszenia i uziemienia), jest kierunkowy i bardzo selektywny. Antena drutowa, choć dawała silniejszy sygnał, zbierała sporo zakłóceń w postaci nieregularnych trzasków.

Antena ferrytowa na fale bardzo długie
Idealnym momentem do przetestowania zestawu był miniony dzień Narodów Zjednoczonych 24 października, podczas którego z nadajnika SAQ zostało nadane przesłanie pokoju.
Cały projekt był dla mnie, początkującego elektornika i konstruktora, świetną nauką, a także wstępem do budowy odbiorników radiowych (filtr dolnoprzepustowy, rola i sposób działania mieszacza, budowa anten i układów rezonansowych, działanie oscylatora) Działanie anteny i konwertera możecie zobaczyć na poniższym, krótkim nagraniu, a transmisję z SAQ odsłuchać z pliku audio.
Przesłanie pokoju z SAQ, 24.10.2026 r.:

Karta eQSL potwierdzająca odbiór transmisji z SAQ
Więcej o tym czym jest SAQ dowiecie się na stronie https://alexander.n.se/en/
73!
Karol de SP1PT








Zostaw komentarz